Tuesday, January 20, 2026

UAE को ‘न्यूक्लियर अंब्रेला’ देगा भारत? दिल्ली की डील से मिडिल ईस्ट में हलचल

भारत–UAE परमाणु समझौते की असल कहानी: सुरक्षा कवच या ऊर्जा कूटनीति?

Noida , Latest Updated On - Jan 20 2026 | 05:30:00 AM
विज्ञापन

UAE राष्ट्रपति की भारत यात्रा के दौरान हुए परमाणु समझौतों के बाद ‘न्यूक्लियर अंब्रेला’ को लेकर अटकलें तेज हैं। क्या भारत सच में UAE को परमाणु सुरक्षा देगा, या यह केवल ऊर्जा और तकनीक सहयोग तक सीमित है?

विज्ञापन

यूएई के राष्ट्रपति शेख मोहम्मद बिन जायद अल नाहयान की संक्षिप्त लेकिन अहम भारत यात्रा के बाद एक बड़ा सवाल अंतरराष्ट्रीय रणनीतिक हलकों में चर्चा का केंद्र बन गया है—क्या भारत UAE को ‘न्यूक्लियर अंब्रेला’ देने जा रहा है? इस सवाल ने पाकिस्तान और सऊदी अरब तक में बेचैनी बढ़ा दी है।

प्रधानमंत्री कार्यालय (PMO) के बयान के अनुसार, भारत और UAE के बीच एडवांस न्यूक्लियर टेक्नोलॉजी, स्मॉल मॉड्यूलर रिएक्टर्स (SMR), न्यूक्लियर पावर प्लांट ऑपरेशन, मेंटेनेंस और न्यूक्लियर सेफ्टी पर सहयोग को लेकर समझौता हुआ है। इसी ‘न्यूक्लियर सेफ्टी’ शब्द ने ‘न्यूक्लियर अंब्रेला’ की अटकलों को जन्म दिया।

हालांकि, रणनीतिक और कूटनीतिक विशेषज्ञ साफ करते हैं कि न्यूक्लियर अंब्रेला का मतलब किसी देश को परमाणु हमले की स्थिति में सैन्य जवाबी गारंटी देना होता है—जो भारत की ‘नो फर्स्ट यूज’ परमाणु नीति के खिलाफ जाता है। इसका अर्थ यह भी होगा कि UAE पर हमला भारत पर हमला माना जाए, जो फिलहाल बेहद असंभव और जटिल है।


इसके अलावा, UAE की सुरक्षा पहले से ही अमेरिका के दायरे में है। UAE और अमेरिका के बीच ‘123 एग्रीमेंट’ मौजूद है, जिसके तहत UAE ने यूरेनियम एनरिचमेंट और री-प्रोसेसिंग से दूरी बनाई हुई है। ऐसे में भारत द्वारा सैन्य परमाणु सुरक्षा देना अमेरिका से टकराव जैसा होगा।

विशेषज्ञों के मुताबिक, यह समझौता आर्मी सिक्योरिटी नहीं बल्कि एनर्जी सिक्योरिटी और टेक्नो-डिप्लोमेसी से जुड़ा है। भारत SMR तकनीक के जरिए UAE को स्वच्छ, सुरक्षित और किफायती परमाणु ऊर्जा समाधान देना चाहता है। साथ ही, यह कदम मध्य पूर्व में चीन की बढ़ती परमाणु तकनीकी मौजूदगी को संतुलित करने की रणनीति भी माना जा रहा है।

विज्ञापन

India UAE Relations, Nuclear Deal, Geopolitics, Middle East, Energy Security

Related News

विज्ञापन

Newsletter

For newsletter subscribe us

विज्ञापन
आपकी राय
भारत क्रिकेट टीम के सर्वश्रेष्ठ कप्तान का नाम कौन है?




COMMENTS
All Comments (11)
  • V
    vijaykumar
    vijaykumar@pearlorganisation.com
    25/12/2023
    Lorem ipsum, dolor sit amet consectetur adipisicing elit. Earum autem perferendis ad libero at cumque ipsa labore consequatur inventore eaque
    A
    arif
    arif@pearlorganisation.com
    25/12/2023
    Lorem ipsum, dolor sit amet consectetur adipisicing elit. Earum autem perferendis ad libero at cumque ipsa labore consequatur inventore eaque
    A
    ajaykumar
    ajaykumar@pearlorganisation.com
    25/12/2023
    Lorem ipsum, dolor sit amet consectetur adipisicing elit. Earum autem perferendis ad libero at cumque ipsa labore consequatur inventore eaque
    H
    harshit
    harshit@pearlorganisation.com
    25/12/2023
    very intresting news
    A
    ankitankit
    ankitankit@pearlorganisation.com
    27/12/2023
    Good
    H
    harshit
    harshit@pearlorganisation.com
    29/12/2023
    good news
    R
    rahul+11
    rahul+11@pearlorganisation.com
    15/01/2024
    Nice
    R
    rahul+11
    rahul+11@pearlorganisation.com
    15/01/2024
    Bisarkh police station, during checking at Char Murti intersection, spotted an FZ MOSA carrying two persons towards Surajpur.
    R
    rahul
    rahul@pearlorganisation.com
    02/02/2024
    test
    H
    harshit
    harshit@pearlorganisation.com
    02/02/2024
    अच्छा
    R
    rahul
    rahul@pearlorganisation.com
    08/02/2024
    अच्छा